Powiat
Bielski

W panelu dyskusyjnym pt. "Finanse samorządu w dobie kryzysu" wziął udział starosta bielski Sławomir Jerzy Snarski (pierwszy z prawej)

Europejski Kongres Samorządów to platforma wymiany poglądów oraz miejsce spotkań liderów samorządowych, elit regionalnych z przedstawicielami administracji państwowej, organizacji pozarządowych i biznesu.

Tegorocznemu wydarzeniu, zorganizowanemu przez Instytut Studiów Wschodnich, przyświecało hasło pt. „Budowanie wspólnoty przyszłości”. Patronat nad kongresem objął Związek Powiatów Polskich.

Program tegorocznej edycji kongresu składał się z różnorodnych tematycznie ścieżek obejmujących ponad 100 wydarzeń: bloków tematycznych, raportów, paneli dyskusyjnych, warsztatów, wykładów i prezentacji. Przez dwa dni prowadzono rozmowy o przyszłości samorządów i wyzwaniach związanych z gospodarką, służbą zdrowia, odnawialnymi źródłami energii, innowacjami oraz wojną w Ukrainie.

Wśród omawianych tematów znalazły się m.in.:

• Finanse samorządu w dobie kryzysu.
• Systemowe działania przeciwko wykluczeniu społecznemu.
• Inwestycje infrastrukturalne w samorządach. Fundusze europejskie i krajowe w walce o rozwój komunikacyjny regionów.
• Kultura, historia i tradycje. Jak budować regionalną tożsamość?
• Kierunek turystyka – rozwój turystyki w regionie. Agro, eko, komercja czy inne innowacyjne podejście do promocji?
• Równowaga – kluczem rozwoju miast i regionów.
• Jak mądrze wspierać rozwój przedsiębiorczości w regionach?
• Utylizacja i recykling na poziomie regionalnym. Wyzwanie czy czysty zysk?
• Miasta i regiony Europy – w poszukiwaniu tego co łączy, a nie dzieli.
• Sprawiedliwość komunikacyjna – czy da się zapewnić każdemu transport publiczny?
• Kultura polskiej wsi – ludowość jako element polityki kulturalnej samorządu.
• „Cudze chwalicie, swego nie znacie” – jak wykorzystać potencjał turystyczny regionu?
• Oświata i samorząd – jak samorządy wspierają edukację?
• Klient senior, czyli srebrny rynek wart uwagi.
• Wyzwania systemu ochrony zdrowia na najbliższe lata zgodnie z mapą potrzeb zdrowotnych.
• Jak skutecznie pomagać uchodźcom? Rola samorządów podczas kryzysu.
• Potencjał samorządów w zabezpieczeniu medycznych i sanitarnych potrzeb uchodźców. Możliwości i bariery.

Podczas VII Europejskiego Kongresu Samorządów zaprezentowana została również kolejna edycja Rankingu Finansowego Samorządu Terytorialnego w Polsce. 

Niezwykle istotne zagadnienia z punktu widzenia samorządów omawiane były podczas panelu „Finanse samorządu w dobie kryzysu”. W związku z sytuacją pandemiczną samorządy stanęły bowiem przed nowymi dodatkowymi i odpowiedzialnymi zadaniami zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom gmin i miast. Nie oznaczało to jednak zwolnienia jednostek z obowiązku wykonywania dotychczasowych własnych i zleconych zadań. Goście panelu udzielali odpowiedzi na pytania: Czy wraz z dodatkowymi zadaniami samorządy otrzymały odpowiednio więcej środków finansowych na ich realizację czy jednak wydatki te pokrywały z własnych budżetów? Jak wygląda stan samorządowych inwestycji i stan samorządowych finansów po ponad dwóch latach pandemii?

Do dyskusji nad zagadnieniami dotyczącymi finansów samorządu zaproszono ekspertów w tej dziedzinie, a mianowicie:

• Sławomira Jerzego Snarskiego – starostę bielskiego, pracownika naukowego Instytutu Nauk Leśnych Politechniki Białostockiej, a także autora i współautora wielu artykułów naukowych, doktora nauk ekonomicznych,
• Konrada Frysztaka – byłego wydawcę prasy branżowej i zastępcę prezydenta miasta Radomia, a obecnie posła na Sejm RP,
• Marcina Kołodziejczyka – wójta Gminy Garwolin, specjalistę w dziedzinie pozyskiwania środków i w zakresie budownictwa,
• Mirosława Legutko – przewodniczącego Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych, od 28 lat powiązanego z sektorem finansów publicznych, a także autora licznych publikacji, wykładowcę i szkoleniowca.

Panel dyskusyjny prowadził Paweł Felis, profesor uczelni w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.

- Samorządy potrzebują stabilności i samodzielności finansowej – podkreślał Sławomir Jerzy Snarski. – W tym względzie reforma samorządowa rzeczywiście nie została zakończona. Zaznaczył również, że szczególnie ważna jest samodzielność. Niedopuszczalne jest, by na poziomie rządu ustalano, jakie potrzeby mają lokalne społeczności i jakie transfery „rządowe” im się należą.

Starosta bielski zaproponował, by samorządy zyskały udział w podatku VAT, który obecnie stanowi dochód wyłącznie budżetu centralnego. Zauważył również, że wraz z obciążaniem obywateli podatkami powinna pojawiać się informacja, na jaki cel przeznaczone zostaną pozyskane kwoty.

Starosta wypowiedział się również na temat zmian podatkowych w ostatnich latach (szczególnie w ramach Polskiego Ładu), które sprawiły, że zgodnie z prognozami na 2022 rok zamiast 76,3 mld zł oczekuje się w podsektorze samorządowym 54,0 mld zł (przed uwzględnieniem konsekwencji proponowanych poprawek w ramach Polskiego Ładu). Ich uwzględnienie sprawi, że dochody z PIT powrócą nominalnie na poziom sprzed roku 2018.

Sławomir Jerzy Snarski wspominał, że całość rekompensaty na 2022 rok (wypłaconej w 2021 roku) wyniosła 8 mld zł (wobec uszczerbku 22,3 mld zł). Oczywiście niezależnie bardzo szerokim strumieniem płynęły środki inwestycyjne w ramach różnych programów rządowych. Problemem są jednak zarówno kryteria ich podziału, jak również fakt, że napięcia pojawiają się w zakresie wydatków bieżących.

Nadmieniał również, że część rozwojowa subwencji ogólnej ma od 2023 r. stanowić częściową rekompensatę utraconych dochodów. Będzie ona jednak dzielona według zupełnie innych kryteriów niż ubytki w PIT, co oznacza, że duże i średnie miasta stracą na korzyść mniejszych, w szczególności gmin z niewielką liczbą mieszkańców.

W trakcie panelu toczyła się również dyskusja w kwestii wzrostu wynagrodzeń. Zdaniem starosty bielskiego w latach 2017-2021 nastąpiło drastyczne przyspieszenie dynamiki wzrostu wydatków na wynagrodzenia i pochodne. W stosunku do okresu 2014-2017 w powiatach wskaźnik ten wzrósł z 2,85% rok do roku na 8,51% rok do roku i jest to obecnie najwyższy wskaźnik we wszystkich grupach jednostek samorządów terytorialnych.

Sławomir Jerzy Snarski podkreślał również wyraźny wzrost luki oświatowej. O ile jeszcze w 2014 r. część oświatowa subwencji ogólnej pokrywała praktycznie całość wydatków bieżących na oświatę w powiatach, obecnie (na koniec 2021 r.) deficyt w tym zakresie przekracza 1,5 mld zł.

 

js

Źródło: www.rp.pl, www.forum-ekonomiczne.pl, www.zpp.pl